شمس

 

   

    اگر دست نوشته های محمد بن جریر طبری ، علامه ی عصر و فقیه زمانِ خویش (310-224ه . ق) را به ایامِ عُمر 87 ساله اش تقسیم کنیم ، برمی آید که روزی14 ورق مطلب نگاشته است. ایشان ، عالمِ علومِ حدیث ، فقه ، شعر، لغت ، صرف ونحو و تاریخ بود . متن عربیِ تاریخ او ، در مصر ، مکرر چاپ شد و مأخذِ عمده ی کسانی شد که بعد از اوبه نوشتنِ تاریخ ، اقدام کردند. نولدکه بخش ساسانیانِ آن را به آلمانی، دوبو و سپس زوتنبرگ آن را به فرانسوی  ترجمه کرده اند .

     تاریخِ او به نامِ تاریخ الامم والملوک یا اخبارالرسل والملوک ، مهم ترین و مشهورترین مجموعه ی مفصلِ قدیم تاریخ عمومیِ اسلام به زبان عربی است . ابو علی بلعمی وزیر سامانیان ، ترجمه ای از این کتاب به عمل آورده که به تاریخ بلعمی شهرت دارد . او از روایات مختلف ، یکی را برگزیده و نیز اسناد آن را حذف نموده است . ابوالقاسم پاینده هم آن را به فارسی برگردانده و در 15 جلدتوسط انتشارات بنیاد فرهنگ ایران به چاپ رسانده است .

     طبری گوید : شبی در بغداد ،کسی به قصد امتحان ، از من علمِ عروض پرسید. درماندم و گفتم : فردا پاسخ دهم . آن شب را تا صبح ، عروض آموختم و روز بعد سوالات وی را جواب دادم . اَمسَیتُ غیر عروضیا و اصبحتُ عروضیا.

     قصدم از بیان این مختصر، پیمانه زدنِ دریایی با دریای دیگر است. این دریا ، مرتضی  مطهری است که در عمر کوتاهِ 59 ساله اش(1358- 1299) ، توانست در عرصه های مختلف علمی ، زورآزمایی کند .

1- فلسفه : پاورقیِ عالمانه اش برکتابِ پنج جلدیِ اصول فلسفه و روش رئالیسم علامه طباطبایی(ره) + مقالات فلسفی+ تضاد در فلسفه اسلامی.

2- ادبیات : تماشاگهِ راز + عرفان حافظ.

3- تاریخ : جامعه و تاریخ + خدمات متقابل اسلام و ایران (2جلد).

4- زن : نظام حقوق زن در اسلام + مسئله حجاب + حقوق زن .

5- قرآن و تفسیر : تفسیر نگاری بر بسیاری از سوره ها ( مزمٌل ، علق، طارق ، فجر و...)+ قرآن واصالت روح + درس هایی از قرآن+ انسان در قرآن

6- داستان نویسی : داستان راستان (2جلد).

7- جامعه شناسی : انسان و سرنوشت + انسان و ایمان + انسان کامل + انسان در قرآن + نهضت های اسلامی+ مباحثِ اقتصادی+ اخلاق جنسی .

8- امام شناسی: جاذبه ودافعه علی (ع) + قیام مهدی (عج)  + سیری در نهج البلاغه + فریادهای استاد بر تحریف هایِ عاشورا + سیری در سیره ی ائمٌه.

9- اصول و فروع دین : عدل الهی + امر به معروف + زندگیِ جاوید یا حیات اخروی+ جهان بینی توحیدی + وحی و نبوت + جهاد + توحید و تکامل

10 شناخت علوم : فقه و اصول+ منطق و فلسفه + کلام و عرفان.

11- مباحث ایدئولوژیکی : مارکس و مارکسیسم + ماتریالیسم در ایران + علل گرایش به مادیگری .

12-  اسلام :  اسلام و مقتقیات زمان + اجتهاد در اسلام + تعلیم تربیت دراسلام + اسلام و نیاز های ِ جهان امروز.

13- مجموعه مقالات : ده گفتار + بیست گفتار + دفاع از سیزده + مسئله نفاق + خطابه و منبر و ده ها کتاب و مقاله ی گرانقدر دیگر.

      وقتی که این گنج هایِ در اوج را در  گنجینه ی عمر کوتاهِ استاد می نگریم و در می یابیم که این کلماتِ دُرَرگون چه هنرمندانه بر زبانِ گویا و قلمِ توانای استاد جاری می گردد ، بدوا ، نکاتی به ذهن متبادر می گردد : اول اینکه ، میانگین آثار قلمیِ استاد به نسبت عمرِ شریفِ او ، از آثار طبری بیشتر است . دوم ، حیف از آن قامتِ رشید که آن چنان مسئولانه در برابرکج اندیشی های وارداتی ، هم چون بنیانی مرصوص ، محافظ باورهای راستین این قوم  بود ، این چنین غریبانه در خون غلتید و ایرانی را از فیض وجودِ پُر برکتش محروم گردید و حرف آخر این که دشمن ، او را بهتر و زودتر شناخت وبیچاره تر، آنانی که هنوز از نقش پُر ارج  اودر تاریخ معاصر، بی خبرند . براستی که : دزدِ عاقل(؟) ، می زند اول ، چراغ خانه را .

      لذا فریادهایش را بر تحریف های عاشورا شنیدیم. استدلال هایش را مبنی بر اینکه در دهه ی سوم هجری ، کاغذی نبوده که بر آن کتاب بنویسند، پذیرفتیم. با امام (ره) بر او گریستیم. انبوه سخنرانی هایش را که حتی یک مورد تکرار مطلب در هیچ یک از آن ها دیده نشد، به گوش جان نیوشیدیم. و شنیدیم که حتی در نماز های صبحگاهی در منزل ، با لباس کاملا رسمی در محضر حق تعالی حضور می یافت و خواندیم که به ازای هر ساعت سخنرانی، ساعت ها به مطالعه می پرداخت و پی بردیم که آن همه شب زنده داری ها ، باعث تحصیل علمی می گردد که خیر دنیا و آخرت در آن است.

و دست آخر ... باز حیف از آن قامت رشید.

 هــر آن دل را کـه سوزی نیست ، دل نیــست

 دلِ افســــرده، غیـــــر از آب و گل نیسـت

 دلم پُر شعــــــله گـــــردان سینه پر دود

 زبانــــم کن به گفـــــتن ، آتـــش آلــود

 

 

 


ادامه مطلب