منم که شُهره ی شهرم به عشق ورزیدن

منم که دیده نیالــوده ام به بــد دیدن     (حافظ)

 

      عاشقی ، با نگاهِ بی ریب و ریا ، چه عالمی دارد و از آن بهتر ، شیر پاک خورده ای که طعم شیرین این نگاه را در کام جامعه فرو می چکاند . داخلی و خارجی هم ندارد . آدم ، آدم است . چه خوش گفت آن کسی که گفت : در یمنی ، پیش منی . پیش منی ، در یمنی .

      شارل هانری دو فوشه ، محقق فرانسوی ، بیست و اندی سال پیش ، برای نگارش کتاب اخلاقیات (moralia) ، علاوه بر بررسی هشتاد کتاب اخلاقی مربوط به سده های سوم تا هفتم هجری ، به گفته ی خود ،  ششصد و پنجاه متن را نیز در بطن تاریخ حجیمی از متون ، باز شناخته و معرفی کرده است . براستی چه می شود که  مردی از خاک بیگانه ، با مسافت و زبانی بیگانه ، فارسی و عربی می آموزد تا قدم در راهی بگذارد تا شاید به اندازه ی سرِ سوزنی ، وظیفه ی آدمیت خود را به عالمی بنمایاند . چه نیکو آموخته است که : آدمی را ، آدمیت لازم است . او می گوید : ورود اسلام به سنت اندرز نگاری ، واقعه ای اساسی است . قرآن خود حاوی مضامین اخلاقی فراوانی است که موضوع تحقیقات گسترده ای قرار گرفته اند ...  . در متون فارسی مورد نظر ، انسان با اخلاق ، انسانی هشیار است و انسان بی اخلاق ، در غفلت به سر می برد . همه چیز ، او را غافلگیر می کند و در تنگنا می گذارد . کلام اخلاقی ، تکیه بر عقل دارد و اخلاق مداری ، بدون شک هنر است .  

      آنتوان بارا ، یکی دیگر از این شخصیت های قابل بحث است . او کتاب - امام حسین (ع) در اندیشه ی مسیحیت - را در سال1978 نوشت که به 17 زبان زنده ی دنیا ترجمه گردید . در این کتاب آمده است : اگر حسین (ع) از ما بود ، در هر سرزمینی ، پرچمی به نام او برافراشته بودیم و در هر روستایی منبری برایش برپا می کردیم تا مردم را به نام حسین (ع) ، به مسیحیت دعوت نماییم . (ص58)

      احمد رکنی هم کتابی تحت عنوان - امام حسین (ع) از دیدگاه دانشمندان شرق و غرب و علمای اهل سنت -  نگاشته که در آن ، سخنان بالغ بر 200 نفر از بزرگان را ، از جمله : چارلز دیکنز ، رینولد الین نیکلسون ، ادوارد براون ، گاندی ، توماس کارلایل ، سرپرسی سایکس ، محمد علی جناح ، ابوالعلا معری ، ابن اثیر ، زمخشری و ... نقل نموده که ارادت عمیقشان را به این امام همام ، ابراز داشته اند . او به نقل از عبدالرحمن شرقاوی می نویسد : حسین (ع) ، شهید راه دین و آزادگی است . نه تنها شیعه باید به نام حسین (ع) ببالد ، بلکه تمام آزاد مردان دنیا ، باید به این نام شریف افتخار کنند . (ص78)

      دکتر حسین عبداللهی ، در کتاب فضایل علوی در حدیث دیگران ، اظهار نظر حدود یکصد تن از بزرگان عالم را با استفاده از 82 منبع در تمجید از مقام شامخ امیرالمومنین علی (ع) ذکر نموده ، از آنان است : اقبال لاهوری ، جبران خلیل جبران ، طه حسین ، شیخ محمد عبده ، جاحظ ، جرج جرداق ، واقدی ، لامنس ، ولتر و ... . در بخشی از این کتاب آمده است : پطروشفسکی ، مورخ ، خاور شناس و استاد دانشگاه دولتی لنین گراد ، حضرت علی (ع) را اینگونه توصیف می کند : علی (ع) ، پرورده ی محمد (ص) ، عمیقا به وی و امر اسلام وفادار بود . علی (ع) ، تا سرحد شور و عشق ، پایبند دین بود . صادق و راستگو بود . در امور اخلاقی ، بسیار خرده گیر بود . هم سلحشور بود و هم شاعر . همه ی صفات لازمه ی اولیا ، در وجود او جمع بود . (ص82)

      هنرمند شریف ، اثر شریف از خود به جا می گذارد و هنرمند خبیث ، اثر خبیث . هر اثری ، معرف تفکر صاحب اثر است . حتی دوستداران آن اثر هم ، بگونه ای نامرئی ، هم اندیش آن هنرمند هستند . می توان از شاعر هم در تایید این گفتار کمک گرفت : تو اول بگو با کیان زیستی /  من آنگه بگویم که تو کیستی .

      عده ای از محققین خودی (؟) ، همنوا با جیره بگیران شبکه های ماهواره ای ، در مخدوش کردن نام این چهره های آسمانی ، جد بلیغ ورزیده و آستینهای آلوده شان را بالا زده اند . کارنامه ی پیشینیان را ورق زده بلکه بتوانند زیر لوای حرف نو ، ماه خیبر را گِل اندود کنند . با هم ، نگاهی به کارنامه ی اردشیر پاپکان بیندازیم : دخترک که شاپور و سواران دیده ، بخاست و نماز برد . گفتا خوش آمدید ... شاپور خشمگین بود از رنجگی تن . از تاب تشنگی و گشنگی . گفت : دور شو ای روسپی ناپاک . آب تو ما را به کار نیست . دخترک دلازرده به سویی نشست ... شاپور که دید آن سواران نمی یارند از چاه ، دلو را برکشند ، تافته گشت . بر سر چاه رفت و دشنام با سواران داد . گفت شرمتان باد و ننگتان که از یکی زن ، بی دست و پای ترید و بی هنرتر . آنگاه رسن از سواران گرفت و زور با رسن کرد و دلو برکشید ...  (ص62)

      حال ، درمانده ام که گوینده ی این کلام ، چه قابلیتی دارد که بزرگان ما ، پاره ای از کلمات گهربارشان را از او به وام گیرند .                                

از دشمنان ، شکایت برم به دوستان / گر دوست ، دشمن شود ، شکایت کجا برم .  (سعدی)